Cerkwie są budowlami o konstrukcji zrębowej. Zostały wzniesione w okresie od XVI do XIX wieku jako świątynie społeczności wyznania prawosławnego i greckokatolickiego. Według typów architektonicznych wyróżnia się cerkwie halickie, łemkowskie, bojkowskie i huculskie. Obrzędowość, ikonografia i technika związane z kulturą poszczególnych grup etnicznych rozwijały się na przestrzeni dziejów. Świątynie są świadectwem odrębnych tradycji budowlanych, zakorzenionych w tradycji Kościoła Wschodniego. Zawierają elementy lokalnego budownictwa i symboliczne odniesienia do kosmogonii danej społeczności. Trójdzielne świątynie wieńczą namiotowe lub cebulaste hełmy. W obrębie obszarów wpisanych, poza cerkwiami znajdują się drewniane dzwonnice, cmentarze i bramy, a wewnątrz cerkwi – ikonostasy i polichromie.

Wpis obejmuje 16 wybranych cerkwi, z których osiem znajduje się na terytorium Polski i osiem na Ukrainie.


Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Owczarach

Do 1946 r. miejscowość nosiła nazwę Rychwałd. Pierwotnymi jej założycielami byli osadnicy niemieccy (tzw. Głuchoniemcy), którzy ulegli polonizacji. Sama cerkiew została wzniesiona w 1653 roku jako cerkiew łemkowska. Dziś współużytkowana jest przez parafie rzymskokatolicką i greckokatolicką.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Owczary.
Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach

Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach Wyżnych

Obecny wygląd zawdzięcza przebudowie z końca XVIII w. mimo, że jej początki sięgają XVII stulecia. Do Akcji “Wisła” funkcjonowała jako cerkiew łemkowska. Dziś jest parafialnym kościołem katolickim.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Brunary Wyżne
Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach Wyżnych

Cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku

Pochodząca z 1600 roku pierwotnie funkcjonowała jako cerkiew łemkowska. Dziś jako kościół rzymskokatolicki. To nie jedyna zmiana: w 1813 r. na skutek zagrożenia powodzią przez pobliską rzekę Muszynkę, została przeniesiona z pierwotnej lokalizacji w obecne miejsce. Na cerkiewnej wieży znajduje się dzwon z 1615 r. Ciekawostką zaś jest brak okien w północnej elewacji, co wg legend i wierzeń ludowych miało uchronić wiernych od złych mocy mogących nadejść z tej strony.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Powroźnik
Cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku

Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu

Jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych cerkwi w Polsce. Powstała w XVI w. pełniła także funkcję obronną.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Radruż.
Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu

Cerkiew św. Michała Archanioła w Turzańsku

Jedna z dwóch (obok cerkwi św. Michała Archanioła w Smolniku) cerkwi położonych w Bieszczadach, które znalazły się na liście UNESCO.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Turzańsk
Cerkiew św. Michała Archanioła w Turzańsku

Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku

Powstała pod koniec XVIII w. w miejsce spalonej w 1672 r. prze Tatarów pierwotnej cerkwi. Swym wyglądem reprezentuje cerkiew typu bojkowskiego.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Smolnik
Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku

Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

Położona w dolinie Zdyni, dawna łemkowska cerkiew greckokatolicka, pochodzi z drugiej połowy XVII w. Świątynia jest klasycznym, modelowym przykładem łemkowskiej architektury cerkiewnej.

Drewniane cerkwie regionu Karpat. Kwiatoń.
Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

Na terytorium Ukrainy znajdują się: cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Potyliczu, cerkiew św. Dymitra w Matkowie, cerkiew Świętej Trójcy w Żółkwi, cerkiew św. Jerzego w Drohobyczu (obwód lwowski), cerkiew Św. Ducha w Rohatyniu i cerkiew Narodzenia Theotokos w Werbiążu Niżnym (obwód iwanofrankowski), cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Jasinie i cerkiew św. Michała w Użoku (obwód zakarpacki).


Wpis: Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat (obiekt transgraniczny wspólnie z Ukrainą). Kryteria obiektu: K III, IV. Na liście UNESCO od 2013 r. Numer na liście UNESCO: 1424

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here