Obiekty z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO znajdujące się w Polsce

Polskie miejsca na liście UNESCO ułożone chronologicznie. Poniższa galeria siedemnastu wpisów prezentuje polskie dziedzictwo w kolejności od najstarszego do najmłodszego.

1/17. Stare lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy: ich początki sięgają miliona lat, a obecny kształt i zasięg zawdzięczają procesom zapoczątkowanym 11 tysięcy lat temu, tuż po ustąpieniu lodowca

2/17. Krzemionki Opatowskie. Wydobycie krzemienia pasiastego przypada na lata 3900 – 1600 p.n.e. W czasie neolitu ich eksploatacji dokonywały ludności kultury pucharów lejkowatych oraz kultury amfor kulistych.

3/17. Średniowieczny zespół miejski Torunia. Rok 1233 to lokacja miasta Thorn dokonana przez Krzyżaków.

4/17. Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni. Rok 1248 to początki kopalni w Bochni. 1252 rok to początki kopalni w Wieliczce.

5/17. Stare Miasto w Krakowie. Rok 1257 to lokacja miasta na prawie magdeburskim.

6/17. Zamek krzyżacki w Malborku: 1280 rok rozpoczęcie budowy zamku przez Zakon Krzyżacki.

7/17. Historyczne centrum Warszawy: 1300 rok to lokacja miasta Warszawa na prawie chełmińskim. Kompleksowa odbudowa po II wojnie światowej.

8/17. Puszcza Białowieska: wyodrębnienie puszczy to początki XV wieku. Lasy puszczy stanowiły tereny łowieckie książąt litewskich i królów Polski.

9/17. Drewniane kościoły południowej Małopolski, kościół w Haczowie. Budowa kościoła w Haczowie nastąpiła przed 1450 rokiem.
Ten obiekt sakralny jest największym gotyckim drewnianym kościołem w Europie.

10/17. Stare Miasto w Zamościu: 1580 rok to założenie miasta Zamość przez hetmana i kanclerza Jana Zamoyskiego.

11/17. Drewniane cerkwie regionu Karpat, cerkiew w Chotyńcu: wybudowana około 1615 roku, greckokatolicka pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy.

11. Drewniane cerkwie regionu Karpat, cerkiew w Chotyńcu. Polska/Ukraina

12/17. Kalwaria Zebrzydowska: wybudowana w 1617 roku przez Mikołaja Zebrzydowskiego jako Polska Jerozolima osadzona w beskidzkim krajobrazie.

13/17. Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze. Kościół w Jaworze został zbudowany w 1655 roku  na habsburskim Śląsku w następstwie Pokoju Westfalskiego.

14/17. Kopalnia srebra w Tarnowskich Górach: rok 1784 – pierwsze wyrobiska kopalni dziś jednym z najciekawszych zabytków techniki w Europie.

15/17. Park Mużakowski: założony w latach 1815 – 1845 stworzony przez księcia Hermana von Puckler-Muskaua.

16/17. Hala Stulecia we Wrocławiu: rok 1913 – otwarcie Hali Stulecia, dzieła architekta Maxa Berga.

17. Auschwitz – Birkenau: tragiczny czas powstania i funkcjonowania obozu to lata 1940 – 1945 podczas okupacji Polski przez Niemcy.

Krzemionki Opatowskie to prawdziwy hit!

W tej części Europy, Krzemionki Opatowskie, których powstanie jest datowane mniej więcej od 3900 r. p.n.e. są niezwykłym ewenementem udokumentowanej działalność człowieka na tak dużą skalę. Dla porównania, w tym samym okresie powstawały takie budowle jak:

• Na Malcie, na wyspie Gozo powstawał kompleks megalitycznych świątyń Ġgantija datowany na 3800 r p.n.e.,

• W Irlandii powstawały grobowce megalityczne: cmentarz megalityczny Carrowkeel datowany jest na 3500 r. p.n.e, a Brú na Bóinne datowane jest na 3300 r. p.n.e.

• O angielskim Stonehenge ludzie nawet nie myśleli: datowanie na ok. 3000 r p.n.e.

• Egipska piramida Cheopsa powstawała od 2560 r p.n.e.

Biorąc pod uwagę oś czasu, Krzemionki Opatowskie wypadają znakomicie!

Sebastian Mierzwa luty 2026 r.