Morze Bałtyckie, zachodnia Litwa – Mierzeja Kurońska

Na tym wąskim, pokrytym wydmami półwyspie o długości 98 km i szerokości od 0,4 do 4 km osadnictwo sięga czasów prehistorycznych. Przez wieki Mierzei zagrażały siły natury, zwłaszcza silny wiatr i fale morskie. Przesmyk przetrwał do dziś dzięki nieustannym wysiłkom mieszkańców walczących z jego erozją. Ta trwająca od pokoleń walka człowieka z żywiołem znajduje odzwierciedlenie w ciągłych projektach stabilizacji wydm oraz zadrzewiania piaszczystego lądu.

Co warto zobaczyć po litewskiej stronie Mierzei?

Litewska część półwyspu to nie tylko unikatowy krajobraz wydmowy, ale także malownicze dawne osady rybackie i intrygujące punkty na mapie kulturowej regionu:
  • Wydma Parnidzka (Parnidžio kopa) w Nidzie – jedna z najwyższych ruchomych wydm w Europie, wznosząca się na ponad 50 metrów nad poziom morza. Na jej szczycie znajduje się charakterystyczny kamienny zegar słoneczny. Roztacza się stąd imponujący widok zarówno na Bałtyk, jak i na Zalew Kuroński oraz granicę z obwodem królewieckim.
  • Nida – dawna wioska rybacka, a dziś najbardziej znany kurort na Mierzei. Słynie z tradycyjnych drewnianych domów malowanych na niebiesko i brązowo, bogato zdobionych chorągiewek wiatrowych (kurenów) oraz domu letniskowego niemieckiego pisarza Tomasza Manna.
  • Góra Czarownic (Raganų kalnas) w Juodkrantė – zalesiona wydma, na której wytyczono szlak spacerowy ozdobiony kilkudziesięcioma drewnianymi rzeźbami. Nawiązują one do litewskich legend, baśni i ludowej demonologii.
  • Martwe Wydmy (Mirusios kopos) – surowy, niemal księżycowy krajobraz w rezerwacie przyrody Nagliai. Pod piaskiem spoczywa tu kilka dawnych wiosek, które zostały zasypane przez wędrujące wydmy między XVII a XIX wiekiem.
Drewniany drogowskaz z litewskim napisem w rezerwacie przyrody Nagliai na Mierzei Kurońskiej.
Rezerwat Przyrody Nagliai (Martwe Wydmy) – drewniany drogowskaz przypominający o zakazie schodzenia ze szlaku.

Litewski napis „Rezervate eikim tik taku” oznacza „W rezerwacie chodzimy tylko po ścieżce”. Znak przypomina odwiedzającym o zakazie schodzenia ze szlaku, aby nie niszczyć delikatnej roślinności i nie przyspieszać erozji wydm.


Kormorany czarne na wyschniętych gałęziach w kolonii lęgowej niedaleko Juodkrantė na Mierzei Kurońskiej.
Las – kolonia lęgowa kormoranów niedaleko Juodkrantė na Mierzei Kurońskiej.

W rejonie Juodkrantė na Mierzei Kurońskiej znajduje się jedna z największych i najstarszych kolonii lęgowych kormoranów oraz czapli siwych w Europie – kwaśne odchody tych ptaków sprawiają, że sosny usychają, tworząc charakterystyczny, „księżycowy” fragment lasu.


Brzeg Zalewu Kurońskiego.

Mewa śmieszka (Chroicocephalus ridibundus) stojąca na piaszczystym brzegu Zalewu Kurońskiego – na horyzoncie rysuje się niski pas stałego lądu Litwy (okolice delty Niemna), co wyraźnie odróżnia tę stronę półwyspu od otwartego Bałtyku.


Kwiaty wrotyczu, róża pomarszczona i trzciny na piaszczystym brzegu Zalewu.
Wyrzucony przez fale fragment pnia brzozowego na piaszczystym brzegu.
Piaszczyste wydmy, las sosnowy i wody zalewu.


Kępy wydmuchrzycy piaskowej na plaży.

Nadmorskie trawy wydmowe (wydmuchrzyca piaskowa o charakterystycznych, niebieskawo-zielonych źdźbłach) oraz krzewy róży pomarszczonej porastają piaszczyste brzegi Zalewu Kurońskiego. Głębokie systemy korzeniowe tych roślin skutecznie wiążą luźny piasek, powstrzymując jego wywiewanie i podmywanie brzegu.


Wydmy na Mierzei Kurońskiej – nawet na jałowym, wędrującym piasku potrafią utrzymać się odporne trawy.

Ta żółto kwitnąca roślinność wydmowa to jastrzębiec baldaszkowy, zza którego na horyzoncie wyłania się ciemnozielony pas lasu sosnowego oraz tafla Morza Bałtyckiego.


Piaszczyste zbocze wydmy na tle lasu sosnowego i falującego Bałtyku na Mierzei Kurońskiej.

Strome, piaszczyste zbocze ruchomej wydmy w rezerwacie Nagliai, z którego roztacza się wyraźny widok na gęsty pas lasu sosnowego oddzielający wydmy od spienionych fal Morza Bałtyckiego na horyzoncie. Kadr doskonale obrazuje strukturę Mierzei Kurońskiej – od otwartych piasków po sztucznie nasadzone bory chroniące ląd przed zasypywaniem.


Jastrzębiec baldaszkowy i źdźbła trawy wydmowej na piaszczystej wydmie.

Niskie ujęcie pionierskiej roślinności wydmowej na jasnym, rozgrzanym piasku – widać na nim jastrzębca baldaszkowego (Hieracium umbellatum) z pąkami i rozwijającymi się żółtymi kwiatami w towarzystwie wysokich źdźbeł piaskownicy zwyczajnej. Tego typu gatunki jako pierwsze zasiedlają ruchome wydmy Mierzei Kurońskiej, stabilizując podłoże przed wiatrem.


Kłosy piaskownicy zwyczajnej na tle wzgórz wydmowych.

Pofalowane wzgórza wydmowe porośnięte kępami piaskownicy zwyczajnej (Ammophila arenaria) z jasnymi kłosami kołyszącymi się na wietrze. Gęste łany tej trawy tworzą charakterystyczny krajobraz Mierzei Kurońskiej – zatrzymują nawiewany piasek, dzięki czemu wydmy nie zasypują sąsiednich lasów ani osad.


Unoszony przez wiatr piasek na szczycie ruchomej wydmy.

Nieustanna walka Mierzei Kurońskiej z siłą wiatru. Erozja wietrzna w akcji na grzbiecie ruchomej wydmy – widać na nim podciętą przez wiatr piaszczystą krawędź oraz unoszącą się znad szczytu smugę drobnego piasku, na tle intensywnie błękitnego nieba.


Piasek nawiewany przez wiatr nad grzbietem wydmy z widokiem na Zalew Kuroński na Mierzei Kurońskiej.

Gęsta zamieć piaskowa pędząca tuż nad powierzchnią wydmy w stronę Zalewu Kurońskiego, gdzie widać pasy cieni chmur na wodzie oraz ciemny skraj lasu sosnowego.


Widok z wysokich wydm na zielony pas lasu i zalew.
Szeroka panorama wysokich, złocistych wydm na Mierzei Kurońskiej, które łagodnie opadają w stronę zielonego lasu oraz wód Zalewu Kurońskiego, z wyraźnie zarysowanym piaszczystym cyplem na horyzoncie.
Klasyczny, pocztówkowy kadr pochodzi z okolic Rezerwatu Przyrody Nagliai, ukazujący pełen przekrój tutejszego krajobrazu kulturowego.

Wywiane przez wiatr krawędzie wydm i uginająca się roślinność na Mierzei Kurońskiej.

Podcięte przez wiatr grzbiety wydm w rezerwacie Nagliai. Silne podmuchy znad Bałtyku nieustannie przewiewają wierzchołki piaskowych wzgórz, a rosnące na nich wierzby i trawy muszą znosić ekstremalne warunki.


Wrażenia i informacje praktyczne:

Mierzeja Kurońska zachwyca spokojem, zapachem sosnowych lasów i niezwykłym światłem, które od lat przyciąga fotografów i malarzy. Podobno po półwyspie najlepiej poruszać się rowerem – biegnie tędy świetnie przygotowana trasa rowerowa łącząca Smiltynė z Nidą, będąca częścią międzynarodowego szlaku EuroVelo 10. Na litewską część Mierzei najłatwiej dostać się krótką przeprawą promową z Kłajpedy.
 

Wpis: Mierzeja Kurońska. Obiekt transgraniczny wspólnie z Rosją. Kryteria obiektu: K V. Wpis na listę UNESCO: 2000 r. Wizyta: lipiec 2013 r. Numer na liście UNESCO: 994.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj