Kraj gór, morza i rzek. Rumunia to osiem zabytków na liście UNESCO

To wędrówka po dość rozległym kraju kryjącym wiele perełek architektonicznych. To także piękna przyroda.

  • Uchodzący do Morza Czarnego Dunaj tworzy rozległą deltę. Obszar ten, jako naturalny obiekt znajdujący się na liście UNESCO od 1991 roku jest najstarszym rumuńskim wpisem.

  • Dwa lata później na liście UNESCO znalazły się kolejne indeksy: położony na Wołoszczyźnie Klasztor w Horezu, Malowane Cerkwie Mołdawii oraz Wioski z Kościołami Obronnymi Transylwanii.

  • Rok 1999 był kolejnym rokiem rumuńskich sukcesów na liście bowiem kraj powiększył swój unescowy dorobek o kolejne trzy wpisy: Historyczne Centrum Sighişoary, Drewniane Cerkwie z Regionu Maramuresz i Fortece Dackie w Górach Orastie. Ostatnim miejscem są Starożytne i Pierwotne Lasy Bukowe w Karpatach.

  • Tym samym dziś na liście UNESCO Rumunia ma osiem wpisów na które składają się… aż 44 miejsca! Same lasy to dwanaście stanowisk zlokalizowanych w rozległych, trudnodostępnych obszarach Karpat. Fortece Dackie to sześć kolejnych lokalizacji. Kościołów Obronnych w Transylwanii na liście jest siedem zaś Malowanych Cerkwii i Drewnianych Kościołów po osiem.

Zatem biorąc pod uwagę geograficzne ukształtowanie Rumunii, jej wielkość i rozległość jest co robić. Maramuresz, Bukowina, Mołdawia, Siedmiogród, Wołoszczyzna, Transylwania – historyczne krainy kryjące niezwykłe osobliwości kultury i historii. Taka jest Rumunia.

Mapa wybranych miejsc z listy UNESCO w Rumunii

Monastyr w Horezu

Położony jest w historycznym Księstwie Wołoskim. Został założony w 1690 r. przez hospodara Konstantyna Brancovana. Klasztor stanowi arcydzieło tzw. stylu Brancovana, słynącego z architektonicznej równowagi, bogactwa rzeźbiarskich detali i malowideł. Na ostateczny wygląd monastyru miały wpływ tradycja lokalna wpływy wschodnie oraz włoski renesans i barok. Świątynia obok funkcji religijnych pełniła funkcje kulturalne i edukacyjne stając się w XVIII wieku szkołą malarstwa ściennego i ikonowego co zapewniło jej rozpoznawalność na całych Bałkanach. Sercem monastyru jest cerkiew św. Heleny i Konstantyna znajdująca się na dziedzińcu otoczonym krużgankami.


Fortece dackie w górach Orastie

Góry Orastie leżą w południowo – zachodniej części Siedmiogrodu w okręgu Hunedoara, która stanowiła centrum państwa Daków. To tu, w okresie od I w. p.n.e i I w. n.e. ten starożytny lud zaczął wznosić silnie ufortyfikowane budowle obronne w trudnym, górskim terenie dając początek silnemu organizmowi państwowemu. Kres państwu Daków i ufortyfikowanym twierdzom górskim położył rzymski podbój Dacji w początkach II w. n.e. Dziś ich dobrze zachowane ruiny położone w malowniczych miejscach świadczą o potędze zaginionej cywilizacji.


Delta Dunaju

Wody Dunaju wpadającego do Morza Czarnego to jedna z największych i najlepiej zachowanych delt na kontynencie europejskim. Liczne rzeczne odnogi, naturalne kanały, wyspy i jeziora, tworzą rozległy, podmokły obszar o bogatej faunie i florze. Pływające trzcinowe wyspy i podmokłe lasy porośnięte wierzbą, olchą czy dębem stanowią schronienie dla ok. 300 gatunków ptaków m.in. pelikanów, ibisów, szablodziobów, kormoranów czy czapli. W wyniku nanoszenia przez rzekę osadów aluwialnych Delta Dunaju nieustannie się powiększa, przesuwając się w głąb Morza Czarnego o ok. 40 metrów rocznie. Teren delty jest w niewielkiej części zamieszkany m.in. przez Lipowan – potomków starowierców, którzy uciekli z Rosji w osiemnastym wieku w wyniku prześladowań religijnych chroniąc się na rozległym, niedostępnym terenie tej unikatowej delty.

Delta Dunaju. Rozległe połacie płytkich rozlewisk.
Delta Dunaju jest naturalnym siedliskiem m.in. pelikanów


Malowane cerkwie regionu Mołdawii

Siedem cerkwi w północnej Mołdawii stanowi unikalny zespół ze względu na ściany zewnętrzne ozdobione freskami z XV i XVI w., uważanymi za arcydzieła sztuki bizantyjskiej. Freski, pokrywające wszystkie ściany, nie są jedynie zwykłymi dekoracjami, lecz tworzą pełen cykl malowideł ściennych o tematyce religijnej. Ich rozbudowana kompozycja, wdzięk przedstawionych postaci oraz harmonia kolorów doskonale wtapiają się w otaczający krajobraz.

Fragment malunków znajdujących się na elewacji monastyru

Monastyr św. Jana Nowego w Suczawie

Budowę monastyru rozpoczął w 1514 r syn Stefana Wielkiego hospodar mołdawski Bogdan Ślepy, a ukończył w 1522 jego syn i następca Stefan Młody. Budowla przeznaczona była jako nowa siedziba metropolity mołdawskiego po zawaleniu się dawnej cerkwi metropolitalnej Mirauti oraz jako schronienie dla relikwii patrona Mołdawii św. Jana Nowego. Na ścianach zewnętrznych freski nie są zachowane w najlepszym stanie.

Monastyr Sucevita

Monastyr wzniesiono w latach 1595 – 1606. Dziedziniec klasztoru o wymiarach 104 na 100 metrów otoczony jest murem wysokim na sześć metrów i grubym do trzech metrów. Monastyr Sucevita to obronny monastyr z malowaną cerkwią p. w. Zmartwychwstania


Drewniane cerkwie z regionu Maramuresz

Osiem unikatowych cerkwi stanowi cenny przykład rozwiązań architektonicznych pochodzących z różnych epok i regionów. Smukłe i wąskie konstrukcje drewniane, z charakterystycznymi, strzelistymi dzwonnicami w zachodniej części cerkwi oraz z pojedynczymi lub podwójnymi dachami pokrytymi gontami, wyrażają różnorodność koncepcji oraz świadczą o umiejętnościach ich budowniczych. Stanowią one lokalny wyraz krajobrazu kulturowego tego regionu górskiego położonego w północnej Rumunii.

Cerkiew pw. Świętych Archaniołów w Surdesti

Została zbudowana w 1721 roku. Drewniana świątynia zwieńczona jest najwyższą tego typu wieżą w regionie. Dzwonnica ma 54 metry wysokości.

Biserica de Lemn – Şurdeşti

Cerkiew pw. Świętych Archaniołów w Plopis

Została zbudowana w 1798 roku. Pięknie położona w kraju Chioar będącego częścią regionu Maramuresz.

Biserica de Lemn – Plopiş

Cerkiew dolna pw. św. Mikołaja w Budesti

Powstała w 1643 roku na miejscu kościoła z XV wieku. Wyróżnia się wieżą z czterema sterczynami u podstawy iglicy tak charakterystycznymi dla tego regionu.

Biserica de Lemn w Budesti

Cerkiew pw. Ofiarowania Maryi w Świątyni – Barsana

 Pochodząca z 1720 roku niewielka świątynia na wzgórzu.

Biserica de Lemn – Bârsana

Cerkiew pw. Niepokalanego Poczęcia Maryi Dziewicy w Ieud

 Zbudowana w 1717 roku na miejscu świątyni zniszczonej przez najazd Tatarów.

Biserica de Lemn – Ieud

Cerkiew pw. św. Paraskewy w Poienile Izei

To jedna z najstarszych cerkwi regionu. Pochodzi z 1632 roku. Została rozbudowana w XVIII w.

Biserica de Lemn Poienile Izei

Cerkiew pw. św. Paraskewy w Desesti

Jej początki sięgają 1770 roku.

Biserica de Lemn – Deseşti

Wioski z kościołami obronnymi w Transylwanii

Wioski Siedmiogrodu, wraz z ich obronnymi kościołami, wiernie odtwarzają krajobraz kulturowy południowego Siedmiogrodu. Siedem wpisanych wiosek, założonych przez Sasów Siedmiogrodzkich, wyróżnia się specyficznym systemem zagospodarowania terenu, modelem osadniczym oraz organizacją rodzinnych gospodarstw rolnych, niezmienionych od późnego średniowiecza. Nad wioskami górują kościoły obronne, odzwierciedlające style architektoniczne okresu pomiędzy XIII i XVI w.

Kościół obronny Biertan

W XIII wieku węgierski król zachęcił do kolonizacji Transylwanii niemieckojęzycznych, pochodzących głównie z Nadrenii, mieszkańców, kupców, rolników i rzemieślników, znanych następnie jako Sasi Siedmiogrodzcy. Położenie geograficzne regionu u podnóża Karpat sprawiło, że z czasem osadnicy stali się narażeni na niebezpieczeństwa płynące w wyniku najazdów najpierw Mongołów, a późniejszej ekspansji na te tereny Imperium Osmańskiego. Naturalną reakcja mieszkańców była budowa obronnych umocnień, w których mogli schronić się przed najeźdźcami. Sasi zaczęli więc tworzyć wokół kościołów systemy obronne pozwalające im wytrzymać długie oblężenia. Pierwsza wzmianka o Biertanie pochodzi z 1283 roku. W 1397 roku miejscowość została podniesiona do rangi grodu obronnego, a dwadzieścia lat później węgierski król nadał mu prawo do noszenia broni. W 1572 roku Biertan stał się siedzibą biskupstwa luterańskiego i odgrywał ważna rolę w życiu religijnym i kulturalnym znacznej ludności niemieckojęzycznej w tym regionie Transylwanii.


Stare Miasto Sighişoara

Sighişoara, założona przez rzemieślników i kupców niemieckich, zwanych Sasami Siedmiogrodzkimi, stanowi doskonały przykład średniowiecznego miasteczka warownego, które w przeciągu kilku stuleci odgrywało istotną rolę strategiczną i handlową na krańcach Europy Środkowej. Jej niezwykła architektura i zatrzymanie w czasie ostatnich dziesięcioleci sprawia, że miasto zachwyca swym urokiem i opowieścią o Hrabim Drakuli.


Przygodę z Rumunią rozpocząłem od wizyty w drewnianych kościołach Maramureszu

Zanim jednak to nastąpiło odbiłem się od rumuńskiej granicy zapominając dokumentów dla najmłodszej. Wyjazd trzeba było przełożyć, zostając w strefie Schengen, kończąc węgierski odcinek. Kolejny wyjazd był już z dokumentami.

Niezwykła kraina. Maramuresz.

Pobyt w Baia Mare pozwolił mi na odnajdywanie w okolicy prawdziwych skarbów, ukrytych w niewielkich miejscowościach pośród gór, prawdziwych drewnianych perełek. Zajęło mi cały jeden dzień i było uzupełnieniem poznania architektury sakralnej Karpat tak pięknie eksponowanej w Małopolsce czy na Słowacji. Przedłużony weekend dodatkowo pozwolił odkryć mi Sighişoarę oraz odwiedzić położony niedaleko kościół obronny w Biertan. Był ro 2013. Wiedziałem, że muszę tu jeszcze wrócić.

W 2018 roku pokonawszy leżącą na wysokości 1400 m przełęcz Prislop wjechałem do historycznej Mołdawii. Suczawa i Suczewita były doskonałym wyborem jeśli chodzi o Malowane Cerkwie. Stąd skierowałem się na południe i wzdłuż granicy z Ukrainą dotarłem wprost do ujścia Dunaju.
Swoją przygodę z Deltą rozpoczęliśmy od wizyty w Tulczy, by następnie udać się wzdłuż kanału Św. Jerzego do Murighiol skąd wypożyczoną łodzią rozpoczęliśmy swoje spotkanie z Deltą Dunaju. Przez Uzlinę, kanałem wypłynęliśmy na Jezioro Isac.
Moja trasa wiodła dalej, przez stasiukowy Babadag, rumuńskie wybrzeże Morza Czarnego, aż od Bułgarii.

Stasiukowy Babadag
Rumuńskie wybrzeże Morza Czarnego. Corbu Beach.
Twierdza rzymska Istria

Kilka dni później, wracając z bułgarskiego szlaku UNESCO, znów zameldowałem się w Rumunii. Wracając z udanego weekendu odwidziałem Monastyr w Horezu. Na nocleg zatrzymałem się w Hateg. To było świetne miejsce jeśli chodzi o wypad w Góry Orastie do fortec dackich. Zanim jednak udaliśmy się na mały spacer po górach odwiedziłem cerkiew św. Mikołaja w Densus. Musiałem tam być odkąd zobaczyłem go w niewielkim hotelowym folderze. Z mieszanki stylów bije jakaś magia. Budowla okazał się niesamowita i jak się wkrótce okazało -fotograficznie szczęśliwa.

Cerkiew w Densus

Wspomniany, krótki trekking przeniósł nas wprost do czasów starożytnego Rzymu, do Sarmizegetusy. Przypomniałem sobie co też opowiada rzymska kolumna Trajana. To właśnie historię o tym miejscu, o Dakach, o ich dzielnym wodzu Decebelu, o ich tajemniczych, trudnodostępnych fortecach zdobywanych m.in. przez cesarza Trajana. Fantastyczne miejsce opowiadające historię Dacji. Krainy, która mimo że na krótko to jednak mocno została związane z imperium rzymskim. Bo Romania (pol. Rumunia) do nic innego jak Rzym.
To było ostatnie miejsce na unescowym, rumuńskim odcinku. Karpackie puszcze pierwotne pozostawiam sobie na obiecaną górską wędrówkę. Pozostał nam powrót do domu. Ten rumuńsko – bułgarski wypad weekendowy zamknął licznik samochodowy wynikiem ponad 5000 km. Jak zwykle było warto.


7/8

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here